Mùa nồm: sàn đổ mồ hôi, tường ướt — làm gì và đừng làm gì

Mục này đã có bài về đo độ ẩm và mức nào là vừa. Bài này nói một hiện tượng cụ thể mà nhiều nhà gặp vào cuối đông đầu xuân ở miền Bắc: sàn nhà ướt nhẫy, tường rịn nước, quần áo phơi mãi không khô.

Điều đầu tiên nên biết, vì nó quyết định toàn bộ cách xử: nước đó không từ dưới sàn thấm lên. Nó từ chính không khí trong phòng.

Cơ chế: ngưng tụ, không phải thấm

• Không khí ấm mang được nhiều hơi nước hơn không khí lạnh.
• Sau đợt lạnh, nền nhà và tường còn lạnh vì vật liệu nặng đổi nhiệt rất chậm.
• Luồng khí ấm và ẩm tràn về gặp bề mặt lạnh thì hơi nước trong nó ngưng lại thành giọt — đúng như mặt ngoài cốc nước đá.
• Vì vậy sàn gạch men và tường ốp ướt nhiều nhất, còn sàn gỗ và thảm thì ít thấy hơn dù vẫn ẩm.
• Hiểu đúng chỗ này là biết ngay vì sao mở toang cửa lại làm mọi thứ tệ đi.

Việc đầu tiên: đóng cửa lại

Phản xạ tự nhiên là mở cửa cho thoáng. Nhưng trong đúng đợt nồm thì không khí ngoài trời chính là nguồn ẩm, nên mở cửa là mời thêm hơi nước vào gặp bề mặt lạnh.

• Đóng cửa sổ và cửa chính trong những ngày ẩm nhất.
• Đóng cả cửa phòng ít dùng để giảm thể tích phải xử lý.
• Bếp và nhà tắm vẫn phải hút ra ngoài khi nấu và khi tắm — đó là nguồn ẩm tự sinh trong nhà, khác với ẩm ngoài trời.
• Chờ khi trời hửng và khô hơn rồi mới mở cửa cho thông gió.

Máy hút ẩm và điều hoà

• Máy hút ẩm là cách hiệu quả nhất cho đúng hiện tượng này, vì nó lấy nước ra khỏi không khí.
• Đóng kín phòng thì máy mới có tác dụng; chạy máy mà mở cửa là chạy cho ngoài trời.
• Đổ nước và vệ sinh lưới lọc theo hướng dẫn, nếu không thì hiệu suất giảm nhanh.
• Điều hoà ở chế độ khô cũng giúp, tuy mục đích chính của nó là nhiệt độ.
• Vôi sống, than hoạt tính, túi hút ẩm có tác dụng trong tủ và hộp kín, nhưng không đủ sức cho cả căn phòng — đừng trông chờ quá mức.
• Quạt thổi cho khô sàn có giúp phần nào, nhưng nếu không khí vẫn bão hoà thì nó chỉ dời nước chứ không lấy đi.

Phần an toàn: sàn trơn

Đây là rủi ro thật và hay bị coi nhẹ. Sàn gạch men ướt vào mùa nồm trơn hơn nhiều so với sàn dính nước thường, vì lớp nước mỏng và đều khắp mặt.

• Lau bằng giẻ khô hoặc cây lau vắt kiệt, lau nhiều lần trong ngày nếu cần.
• Đặt thảm chống trượt ở chân cầu thang, cửa nhà tắm và lối đi chính.
• Người lớn tuổi và trẻ nhỏ là nhóm dễ ngã nhất; ngã ở tuổi cao có hậu quả lâu dài, không chỉ là đau vài hôm.
• Đi dép có đế bám, tránh dép nhựa trơn và tránh đi tất trên sàn gạch.
• Bật đèn lối đi ban đêm — nhiều ca ngã xảy ra lúc đi vệ sinh trong tối.
• Cầu thang là chỗ nguy hiểm nhất; kiểm tay vịn có chắc không, và đừng để đồ trên bậc.

Phần an toàn: điện

• Ổ cắm gần sàn có thể đọng ẩm; không cắm rút bằng tay ướt.
• Dây điện vắt qua sàn ướt thì dời lên, và không luồn dưới thảm.
• Thiết bị thấy ẩm bên trong thì ngừng dùng và gọi thợ, không cắm thử xem còn chạy không.
• Ổ cắm nhiều lỗ đặt dưới sàn nên kê lên cao trong những ngày này.

Bảo vệ đồ đạc

1. Quần áo cất trong tủ nên có túi hút ẩm, thay theo hướng dẫn trên bao bì.
2. Giấy tờ, ảnh, sách cho vào hộp kín kèm gói hút ẩm; đây là nhóm hỏng rồi không phục hồi được.
3. Đồ điện tử ít dùng cất trong hộp kín, hoặc bật lên chạy một lúc mỗi vài ngày.
4. Nhạc cụ, đồ da, đồ gỗ mỏng để xa tường ngoài và không sát sàn.
5. Kê đồ cách tường vài centimet cho không khí đi qua mặt sau.
6. Chăn màn phơi không khô thì đừng cất — cất khi còn ẩm là mốc cả tủ.

Phơi và làm khô quần áo

• Phơi trong nhà làm độ ẩm phòng tăng thêm — đúng thứ mình đang cố giảm.
• Nếu buộc phải phơi trong nhà thì phơi một phòng, đóng cửa phòng đó và chạy máy hút ẩm ở đấy.
• Máy sấy hoặc vắt kỹ trước khi phơi rút ngắn thời gian rất nhiều.
• Đồ phơi mấy ngày không khô thường đã có mùi; giặt lại còn hơn cất vào tủ.
• Là quần áo trước khi cất giúp bay phần ẩm còn lại, nhất là đồ dày.
• Đừng chất đống đồ ẩm trong máy giặt qua đêm — đây là chỗ mốc sinh nhanh nhất.

Đợt nồm kéo dài nhiều ngày

• Theo dõi dự báo và chuẩn bị trước đợt: mua sẵn túi hút ẩm, kiểm máy hút ẩm còn chạy tốt không.
• Dồn việc lau dọn vào buổi có nắng, tận dụng lúc trời hửng để mở cửa thông gió.
• Kiểm góc khuất mỗi vài ngày: sau tủ, gầm giường, chân tường phía bắc.
• Nhà lâu không có người ở thì càng dễ mốc — nhờ người ghé mở cửa và bật quạt khi trời khô.
• Ghi lại chỗ nào năm nào cũng ướt trước; đó là gợi ý cho việc sửa chữa sau này.

Nấm mốc — xử sớm và xử đúng

• Lau vết mốc mới bằng khăn ẩm rồi lau khô, làm ngay khi thấy chứ đừng đợi.
• Không trộn các loại chất tẩy với nhau. Trộn chất tẩy chứa clo với amoniac hoặc với axit tạo khí độc — đây là tai nạn đã xảy ra nhiều lần trong nhà ở.
• Mở hé cửa và bật quạt hút khi dùng chất tẩy, kể cả khi ngoài trời ẩm.
• Mốc lan rộng hoặc mọc lại nhiều lần thì có nguyên nhân sâu hơn — thấm, rò ống, thiếu thông gió — nên gọi thợ xem gốc.
• Người có bệnh hô hấp hoặc dị ứng thì mốc là vấn đề sức khoẻ, không chỉ là vết bẩn; hỏi bác sĩ nếu có triệu chứng kéo dài.

Thứ tự đáng làm và đáng chi

1. Đóng cửa đúng lúc — không tốn đồng nào, hiệu quả rõ nhất.
2. Lau khô và chống trượt — rẻ, và thuộc nhóm an toàn.
3. Túi hút ẩm cho tủ và hộp — rẻ, bảo vệ đúng thứ dễ mất.
4. Máy hút ẩm — khoản chi đáng nhất cho nhà năm nào cũng nồm.
5. Xử lý thấm và thông gió kém — tốn hơn, làm khi đã xác định đúng nguyên nhân.

Một điều nên nói

Nồm là hiện tượng thời tiết theo mùa, và nó tới rồi đi theo luồng không khí chứ không theo việc trong nhà bày cái gì. Không món đồ nào treo lên mà rút được hơi nước ra khỏi không khí trong cả căn phòng.

Tiền dành cho máy hút ẩm, cho thảm chống trượt và cho việc xử lý chỗ thấm cho kết quả đo được ngay trong mùa này.

Câu hỏi thường gặp