Mùi lạ trong nhà: lần theo nguồn thay vì che đi
Mùi lạ trong nhà là một tín hiệu, và phản xạ thường gặp là che nó đi — xịt thơm, thắp nến thơm, mở cửa cho bay. Có mùi thì làm vậy là đủ; có mùi thì làm vậy là bỏ qua một vấn đề đang lớn dần. Bài này giúp phân biệt, và nói rõ hai loại mùi phải xử ngay chứ không được chần chừ.
Hai mùi phải xử ngay — đọc trước tiên
Mùi gas. Khí gas dùng trong bếp vốn không mùi, nên người ta cố ý pha thêm chất tạo mùi hắc để phát hiện được rò rỉ. Ngửi thấy mùi đó nghĩa là có rò.
Việc cần làm: không bật hay tắt bất cứ công tắc điện nào, không bật quạt, không dùng điện thoại ngay trong khu vực có mùi; khoá van bình hoặc van tổng nếu tới được an toàn; mở cửa cho thoáng; đưa mọi người ra ngoài; rồi gọi đơn vị cung cấp gas hoặc cứu hoả từ bên ngoài nhà. Đừng tự tìm chỗ rò bằng lửa.
Mùi khét, mùi nhựa cháy, mùi như dây điện nóng. Đây là dấu hiệu của chập điện hoặc quá tải. Ngắt aptomat khu vực đó, rút phích thiết bị nghi ngờ nếu làm được an toàn, và gọi thợ điện. Đừng dùng tiếp ổ cắm đó với lý do "chắc không sao".
Hai loại mùi này không thuộc phạm vi bài viết nào về sắp xếp nhà cửa. Chúng là sự cố an toàn, và không có quan niệm nào đáng để làm chậm việc xử lý.
Mùi ẩm mốc
Đây là mùi phổ biến nhất trong nhà ở vùng nhiều mưa và độ ẩm cao. Nó đến từ nấm mốc đang phát triển ở đâu đó, nên xịt thơm chỉ che chứ không giải quyết.
Lần theo nguồn bằng cách đi một vòng và ngửi ở mấy chỗ hay có: chân tường (thấm ngược từ nền), góc tường giáp nhà bên, trần dưới khu vệ sinh tầng trên, phía sau tủ kê sát tường, trong tủ quần áo, gầm bồn rửa, và máy giặt — gioăng cửa máy giặt cửa ngang là ổ mốc rất thường gặp mà ít ai nghĩ tới.
Xử theo thứ tự: tìm nguồn ẩm và cắt nó trước (rò nước, thấm, thiếu thông gió), rồi mới làm sạch chỗ mốc, rồi mới nghĩ tới chuyện khử mùi. Làm ngược thứ tự thì mốc quay lại sau vài tuần.
Nếu mốc lan trên diện rộng hoặc nằm trong kết cấu, đó là việc của thợ. Và nếu trong nhà có người bị hen hoặc bệnh hô hấp, nên xử sớm và nên hỏi ý kiến người có chuyên môn y tế nếu triệu chứng nặng lên.
Mùi cống
Mùi này thường xuất hiện ở nhà vệ sinh, bếp hoặc ban công có thoát sàn, và nguyên nhân phổ biến nhất lại rất đơn giản: bẫy nước bị khô.
Ống thoát sàn có một đoạn cong giữ lại một ít nước, và chính lớp nước đó chặn mùi từ dưới lên. Phòng ít dùng thì nước bay hơi hết và mùi đi thẳng vào nhà.
Cách thử rất nhanh: đổ một ca nước xuống thoát sàn, chờ vài phút xem mùi có giảm không. Nếu có, bạn đã tìm ra nguyên nhân — và cách phòng là thỉnh thoảng đổ nước xuống những thoát sàn ít dùng.
Nếu đổ nước mà mùi không giảm, các khả năng khác là nắp thoát sàn không có bẫy, ống thông hơi bị nghẽn, hoặc có chỗ hở ở đường ống. Mấy cái sau là việc của thợ.
Mùi từ tủ lạnh và từ đồ ăn
Thường dễ tìm, nhưng có mấy chỗ hay bị bỏ sót: khay hứng nước phía sau hoặc dưới tủ lạnh, gioăng cửa tủ, gầm bếp, khe giữa bếp và tủ, và thùng rác đã lau nhưng chưa rửa nắp.
Một chỗ nữa hay bị quên là đường ống thoát của bồn rửa bát — cặn dầu mỡ bám lâu ngày sinh mùi, và mùi đó nặng lên vào ngày nóng.
Mùi từ hàng xóm và từ ngoài vào
Nhà phố và chung cư hay dính mùi đi xuyên: mùi thuốc lá, mùi nấu nướng, mùi từ ống rác. Đường đi thường là khe hở quanh ống kỹ thuật, thoát sàn không bẫy nước, khe cửa, và quạt hút không có van một chiều.
Bịt các khe quanh ống kỹ thuật và lắp van một chiều cho quạt hút giải quyết được phần lớn. Với mùi thuốc lá từ hàng xóm thì đây vừa là chuyện kỹ thuật vừa là chuyện nói chuyện với nhau — và nói chuyện thường hiệu quả hơn mọi giải pháp vật liệu.
Mùi từ đồ mới
Tủ mới, sơn mới, thảm mới, đồ nhựa mới đều có thể toả mùi trong một thời gian. Cách xử là thông gió mạnh và liên tục trong những tuần đầu — mở cửa đối lưu, dùng quạt đẩy ra ngoài.
Nếu mùi quá nồng và kéo dài, hoặc có người trong nhà bị đau đầu, cay mắt, khó thở khi ở trong phòng đó, thì nên hạn chế dùng phòng và hỏi nhà cung cấp về vật liệu. Với trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai thì càng nên thận trọng.
Đi một vòng tìm mùi: cách làm gọn
- Ra ngoài mười lăm phút rồi vào lại. Mũi quen mùi rất nhanh, nên bạn không ngửi được mùi nhà mình. Vào lại là lúc nhận ra rõ nhất.
- Đi từng phòng, đóng cửa từng phòng để cô lập.
- Ngửi ở tầm thấp và tầm cao — mùi ẩm thường ở thấp, mùi khói và hoá chất thường lên cao.
- Kéo tủ ra, mở cánh, ngửi phía sau và bên dưới.
- Ghi lại mùi nặng lên lúc nào — sau mưa, vào ngày nóng, khi bật điều hoà, khi hàng xóm nấu. Quy luật thời điểm thường chỉ thẳng ra nguyên nhân.
Vì sao đừng che mùi
Xịt thơm và nến thơm không sai khi dùng cho một căn nhà vốn đã sạch. Vấn đề là khi chúng được dùng để che một mùi đang báo hiệu điều gì đó: mốc đang lan, nước đang rò, thoát sàn đang hở, hoặc ổ điện đang nóng lên.
Che đi thì bạn mất tín hiệu, mà nguyên nhân thì vẫn ở đó và thường đắt dần theo thời gian. Ngoài ra, phòng kín mà đốt nhiều nến thơm hoặc hương thì khói tích lại, không tốt cho người có bệnh hô hấp.
Tóm lại
Mùi gas và mùi khét là sự cố an toàn, xử ngay theo đúng quy trình và gọi người có chuyên môn. Mùi ẩm mốc thì cắt nguồn ẩm trước rồi mới làm sạch. Mùi cống thì thử đổ nước xuống thoát sàn trước tiên.
Tìm mùi thì ra ngoài mười lăm phút rồi vào lại, đi từng phòng, ngửi cả tầm thấp lẫn tầm cao, và ghi lại mùi nặng lên vào lúc nào. Và đừng che mùi bằng nước thơm trước khi biết nó từ đâu ra.