Báo giá sửa nhà: đọc thế nào, so ra sao và hỏi gì trước khi chọn thợ

Ba nhà thầu tới xem cùng một công việc, đưa ba con số cách nhau rất xa. Người rẻ nhất chưa chắc rẻ, người đắt nhất chưa chắc làm tốt hơn — vì phần lớn trường hợp ba bản báo giá đó không tính cùng một khối lượng công việc.

Bài này nói cách đọc một bản báo giá sửa nhà, so cho đúng, và hỏi gì trước khi chọn.

Trước khi xin báo giá: viết ra việc mình muốn

Mỗi người tới xem sẽ hình dung một phạm vi khác nhau nếu bạn chỉ nói miệng. Một danh sách ngắn gửi cho cả ba là cách rẻ nhất để có ba con số so được với nhau.

• Liệt kê từng hạng mục, dù ngắn: sơn hai phòng, thay bốn ổ cắm, chống thấm nhà tắm.
• Chụp ảnh chỗ cần làm và gửi kèm.
• Nói rõ mức hoàn thiện mong muốn, vì cùng một việc có nhiều mức.
• Nói luôn khoảng ngân sách — nhiều người ngại, nhưng nó giúp thợ đề xuất đúng tầm.

Đọc một bản báo giá: nhìn bốn phần

1. Vật tư — loại gì, hãng nào, dày mỏng ra sao. Chỉ ghi "sơn nước" thì chưa nói gì cả.
2. Nhân công — tính theo ngày công, theo mét vuông, hay trọn gói.
3. Phần phá dỡ và dọn dẹp — hay bị quên, và là phần gây bụi bẩn nhiều nhất.
4. Phần không bao gồm — mục quan trọng nhất mà ít bản nào ghi rõ.

Ai mua vật tư

Hai cách đều phổ biến và đều có lý:

• Thợ mua: nhàn cho bạn, họ quen mối nên có khi rẻ hơn, nhưng bạn khó kiểm chất lượng.
• Chủ nhà mua: kiểm được hàng, nhưng phải có thời gian và phải chịu trách nhiệm khi mua thiếu hoặc mua sai.

Cách trung dung hay dùng: chủ nhà mua phần thấy được và đắt tiền (gạch, thiết bị vệ sinh, sơn), thợ mua phần vật tư phụ. Chốt rõ ngay từ đầu, đừng để giữa chừng mới bàn.

So ba báo giá: quy về cùng một khối lượng

Đừng so tổng tiền. Lập một bảng, mỗi hàng là một hạng mục, mỗi cột là một nhà thầu. Chỗ nào một người có mà hai người kia không có thì hỏi lại — thường là do hiểu phạm vi khác nhau, chứ không phải ai gian.

Sau khi quy về cùng khối lượng, khoảng cách giữa ba con số thường hẹp lại rất nhiều.

Phát sinh: bàn trước khi phát sinh

Sửa nhà cũ thì gần như chắc chắn có phát sinh — bóc ra mới thấy tường mục, ống cũ, nền yếu. Điều nên thoả thuận không phải là "không phát sinh", mà là cách xử khi phát sinh.

1. Báo trước khi làm, kèm giá, chứ không làm rồi mới tính tiền.
2. Trên một mức nào đó thì phải hỏi ý bạn — đặt con số cụ thể.
3. Ghi lại bằng tin nhắn mỗi lần phát sinh được duyệt.

Tiến độ thanh toán

Chia theo mốc công việc, không chia theo thời gian. Tạm ứng một phần để mua vật tư, thanh toán theo từng giai đoạn hoàn thành, và giữ lại một phần cuối cho tới khi nghiệm thu xong.

Phần giữ lại cuối cùng là chỗ bảo vệ bạn tốt nhất. Ai không chấp nhận giữ lại gì cả thì nên hỏi vì sao.

Thời gian và chuyện ở trong lúc sửa

• Hỏi bao nhiêu ngày công thật sự, không phải "khoảng một tuần".
• Có làm liên tục không hay xen kẽ với công trình khác của họ.
• Giờ làm việc — chung cư thường có quy định giờ được thi công.
• Ai dọn hằng ngày, và rác thải xây dựng chở đi thế nào.

Bảo hành

Hỏi bảo hành bao lâu và bảo hành cái gì. Chống thấm, điện nước và phần kết cấu là ba thứ nên có cam kết rõ. Bảo hành nói miệng thì cũng được, nhưng một dòng trong hợp đồng thì chắc hơn nhiều.

Dấu hiệu nên cẩn thận

1. Báo giá quá rẻ so với hai người kia mà không giải thích được vì sao.
2. Không chịu ghi rõ vật tư, chỉ nói "hàng tốt".
3. Đòi tạm ứng phần lớn tiền ngay từ đầu.
4. Không có ai để liên hệ ngoài một số điện thoại.
5. Hứa quá nhanh: công việc cần một tuần mà nhận làm trong hai ngày.

Hỏi xem công trình cũ

Đây là việc đáng làm nhất và ít người làm. Xin xem một hai chỗ họ đã làm, tốt nhất là chỗ làm cách đây một hai năm — công trình vừa xong thì trông đẹp, công trình một hai năm mới cho thấy chất lượng thật.

Việc nhỏ thì đừng làm quá

Thay vài ổ cắm hay sơn một phòng thì không cần hợp đồng nhiều trang. Một tin nhắn ghi rõ việc, giá, ngày làm là đủ. Cái cần giữ nguyên dù việc lớn hay nhỏ chỉ có hai thứ: phạm vi việc và cách xử khi phát sinh.

Gộp việc để đỡ tốn

• Gọi thợ một lần cho nhiều việc cùng loại — mỗi lần gọi đều có phần chi phí đi lại và chuẩn bị.
• Việc gây bụi làm cùng đợt để chỉ phải dọn một lần.
• Việc trong tường làm trước việc hoàn thiện, đừng sơn xong mới nghĩ tới đi dây.
• Nhưng đừng gộp quá nhiều: công trình kéo dài thì nhà không ở được và khó theo dõi chất lượng.

Nghiệm thu: đi một vòng có danh sách

1. Thử từng thứ: bật đèn, mở nước, đóng mở cửa, xả nhà vệ sinh.
2. Nhìn nghiêng dưới ánh sáng để thấy vết sơn không đều.
3. Kiểm chỗ khuất: sau tủ, trên trần, dưới bồn.
4. Ghi lại chỗ cần sửa thành một danh sách, gửi một lần thay vì nhắc lẻ tẻ.

Hàng xóm và ban quản lý

Việc ít người tính trước, nhưng hay sinh chuyện nhất ở chung cư và nhà phố sát vách.

• Báo ban quản lý trước và hỏi giờ được thi công, lối vận chuyển vật tư.
• Nói trước với hàng xóm hai bên — một câu báo trước đỡ hơn nhiều lời xin lỗi sau.
• Chụp ảnh tường chung trước khi làm, phòng khi có tranh cãi về nứt.

Ba điều gọn lại

1. Gửi cùng một danh sách việc cho mọi người, nếu không thì ba báo giá không so được.
2. Đọc kỹ phần "không bao gồm" và chốt trước cách xử phát sinh.
3. Giữ lại một phần tiền cuối cho tới khi nghiệm thu xong.