Quạt hút và máy hút mùi: mấy chỗ lắp sai làm nó gần như vô dụng

Nhiều nhà lắp quạt hút trong nhà tắm và máy hút mùi trên bếp, rồi thấy chúng gần như không có tác dụng: nhà tắm vẫn ẩm, bếp vẫn ám mùi. Không phải vì thiết bị kém, mà vì cách lắp hoặc cách dùng.

Bài này nói về những chỗ hay sai, và mấy việc sửa được mà không phải đập phá gì.

Nguyên tắc gốc: hút thì phải có chỗ cho khí vào

Đây là điều quyết định tất cả, và cũng là điều bị bỏ qua nhiều nhất.

Quạt hút đẩy khí ra ngoài. Nhưng không khí không tự sinh ra — muốn đẩy ra được thì phải có lượng khí tương đương đi vào từ chỗ khác. Phòng đóng kín mít thì quạt quay nhưng gần như không hút được gì, chỉ ồn và tốn điện.

Đây là lý do khe hở dưới chân cửa nhà tắm không phải là làm ẩu — nó là đường cho khí vào. Bịt kín khe đó lại vì sợ mùi thì thành ra quạt hút hết tác dụng.

Cách kiểm rất đơn giản: bật quạt rồi cầm một tờ giấy mỏng đưa sát mặt quạt. Giấy bị hút dính vào là quạt đang làm việc; giấy gần như không nhúc nhích là khí không có đường vào.

Thử lại lần nữa với cửa hé mở vài phân. Nếu lần này giấy dính chặt thì bạn vừa tìm ra vấn đề.

Nhà tắm: mấy chỗ hay sai

Xếp theo mức hay gặp.

Không có đường khí vào — như trên. Chừa khe dưới cửa, hoặc lắp cửa có nan thoáng ở phần dưới.

Tắt quạt ngay khi ra khỏi phòng. Hơi nước còn đọng trên tường và trần cả sau khi tắm xong, nên quạt cần chạy thêm một lúc mới hút hết. Nhiều người bật lúc tắm rồi tắt ngay — phần ẩm lớn nhất vẫn nằm lại.

Ống xả đi sai chỗ. Có nhà xả thẳng lên trần giả rồi để đó, tức là chỉ chuyển hơi ẩm từ phòng tắm sang trần nhà — rồi trần mốc. Ống phải dẫn ra ngoài trời.

Ống bị gấp khúc hoặc quá dài. Mỗi khúc gấp làm giảm lưu lượng đáng kể. Ống mềm để võng xuống cũng đọng nước bên trong.

Quạt bám bụi. Cánh và lưới bám dày thì lưu lượng giảm hẳn. Đây là việc tự vệ sinh được và nên làm định kỳ — nhớ ngắt điện trước.

Bếp: hút mùi và chuyện dầu mỡ

Bếp khó hơn nhà tắm vì ngoài hơi nóng và mùi còn có dầu mỡ.

Loại tuần hoàn và loại hút ra ngoài là hai chuyện khác nhau. Loại có ống dẫn ra ngoài đưa hẳn khí đi; loại tuần hoàn lọc qua than hoạt tính rồi thổi lại vào phòng. Loại tuần hoàn giảm mùi được phần nào nhưng không đưa hơi nóng và hơi ẩm ra khỏi bếp. Nhiều người mua loại tuần hoàn rồi trách máy yếu — thật ra là mua nhầm loại cho nhu cầu của mình.

Lắp quá cao. Máy càng xa mặt bếp thì càng khó hút. Khoảng cách phù hợp thì theo hướng dẫn của từng máy — đọc sách kèm theo chứ đừng ước bằng mắt.

Bật quá muộn, tắt quá sớm. Nên bật trước khi bắt đầu nấu vài phút và để chạy thêm sau khi tắt bếp. Mùi và hơi dầu còn lơ lửng khá lâu.

Không rửa lưới lọc. Lưới bám dầu là nguyên nhân số một khiến máy hút yếu đi, và cũng là rủi ro cháy. Tần suất tuỳ mức nấu — nhà chiên rán nhiều thì phải rửa dày hơn.

Than lọc hết hạn mà không thay với máy loại tuần hoàn. Than có tuổi thọ, hết thì máy chỉ còn thổi gió.

Đặt quạt và cửa sao cho khí đi đúng đường

Một chút về hướng đi của không khí trong phòng.

Khí sẽ đi theo đường ngắn nhất giữa chỗ vào và chỗ ra. Nếu quạt hút đặt ngay cạnh cửa, thì khí vừa vào cửa đã bị hút ra luôn — phần sâu bên trong phòng không được đổi.

Nên đặt quạt hút ở phía xa chỗ khí vào, để dòng khí phải đi ngang qua cả phòng. Với nhà tắm là đặt xa cửa, gần chỗ tắm; với bếp là hút ngay trên nguồn sinh mùi.

Với phòng có cửa sổ, cách rẻ nhất để đổi khí nhanh là mở hai cửa ở hai phía rồi đặt một quạt thổi ra ở một bên. Cách này đổi không khí nhanh hơn nhiều so với chỉ mở cửa và chờ.

Khi không lắp được quạt hút

Nhà thuê, chung cư không cho khoan tường ra ngoài, hoặc phòng nằm giữa không có mặt thoáng.

Làm được mấy việc: mở cửa ngay sau khi tắm hoặc sau khi nấu để hơi thoát sang chỗ có cửa sổ; dùng quạt để đẩy khí đi theo hướng mình muốn; và lau khô bề mặt đọng nước thay vì để tự bay hơi trong phòng kín.

Với bếp thì hạn chế những món sinh nhiều dầu mỡ trong phòng không thoát khí, hoặc nấu khi mở được cửa. Đậy nắp khi đun cũng giảm hẳn lượng hơi bốc ra.

Máy hút ẩm giúp với độ ẩm nhưng không thay được thông gió — nó lấy nước ra khỏi không khí chứ không đưa khí cũ ra ngoài.

Mấy việc kiểm trong mười phút

Làm một lượt là biết nhà mình đang ở tình trạng nào.

Bật từng quạt hút và thử bằng tờ giấy. Không dính là có vấn đề về đường khí vào hoặc quạt đã yếu.

Nhìn xem ống xả dẫn đi đâu — ra ngoài trời hay chỉ tới trần giả. Nếu leo lên xem được thì xem luôn ống có bị gấp hay võng không.

Tháo lưới lọc máy hút mùi ra xem. Dầu bám dày là đã quá hạn rửa từ lâu.

Xem trần và góc tường nhà tắm có vệt mốc không — đó là dấu hiệu rõ nhất cho biết hơi ẩm không được đưa đi.

Và nghe tiếng: quạt kêu to bất thường, rung mạnh, hoặc có mùi khét thì ngắt điện và gọi thợ.

Ba điều gọn lại

Một, hút thì phải có chỗ cho khí vào — khe dưới cửa nhà tắm không phải làm ẩu mà là đường khí, bịt kín là quạt mất tác dụng.

Hai, để quạt chạy thêm sau khi tắm xong và sau khi tắt bếp, vì phần hơi ẩm và mùi lớn nhất nằm lại sau đó.

Ba, máy hút mùi loại tuần hoàn không đưa hơi nóng và hơi ẩm ra khỏi bếp — biết trước để khỏi mua nhầm loại.